ER WORDT GEWERKT AAN EEN NIEUWE WEBSITE VOOR HET RIVIERKLIMAATPARK  IJSSELPOORT. HIERONDER VINDT U ACTUELE INFORMATIE, DE REST VAN DE SITUATIE OP DE SITE  IS VEROUDERD.

 

Voor vragen over de actuele situatie van het project Rivierklimaatpark IJsselpoort kunt u contact opnemen met omgevingsmanager Gerrit Dijkstra (g.dijkstra@gelderland.nl of 026-3598109). Voor de betrokkenheid en de onderdelen van  Vereniging Natuurmonumenten hierin kunt u contact opnemen met Wim Goedhart (w.goedhart@natuurmonumenten.nl, 06-21510990)

De IJsselpoort

 

Impressie van het gebied
Splitsingspunt IJsselkop,
met aan de rechterzijde het regelwerk Hondsbroeksche Pleij
Het plangebied van Rivierklimaatpark IJsselpoort strekt zich – grofweg – uit vanaf de Hondsbroeksche Pleij tot en met de Valewaard aan de rechterzijde (oostzijde) van de IJssel en vanaf De Grote Pleij tot ongeveer De Steeg aan de linkerzijde (westzijde) van de IJssel. De aaneenschakeling van dijken, bedrijven, wegen, bruggen en havens maakt dat voor de ontwikkeling van het gebied er een mooie uitdaging ligt om bij verschillende (o.a. hoge) afvoeren invulling te geven aan de verschillende doelen en functies. 

 

Gebiedskenmerken

Ongeveer 1/9 deel van het rivierwater wat bij Lobith ons land binnenkomt wordt afgevoerd via de IJssel. De IJssel is vanaf het splitsingspunt tot voorbij het Rhederlaag op dit moment een rivier die door bebouwing, bosschages en brede uiterwaarden grotendeels aan het zicht wordt onttrokken. De rivier is zich, door de ingenieuze bochtverlegging bij de Pleij in de 19e eeuw en vervolgens de drie bochtafsnijdingen in de 20e eeuw (waarbij de rivier 15 km is ingekort), nog steeds aan het insnijden. Het verhang is groot, de vaarbreedte is hier en daar soms niet meer dan 40 meter. De oevers van de IJssel liggen diep weggezonken in het landschap en zijn grotendeels verhard. De huidige natuurlijke en door de mens gemaakte structuren hebben er voor gezorgd dat er op meerdere plekken flessenhalzen zijn ontstaan.

 

Huidig Landgebruik: agrarisch, industrie en recreatie

De uiterwaarden zijn actief in gebruik als agrarische grond met name voor de melkveehouderij. Op sommige plekken worden paarden geweid. Er vindt industriële activiteit plaats in de uiterwaarden, vooral ter hoogte van Westervoort en Arnhem. Pal achter de dijken ligt een aantal grote woonwijken en industriegebieden. Het Rhederlaag is geliefd als recreatieplas, die ’s zomers veel publiek trekt. Er wordt ook actief zand gewonnen. Daarnaast liggen er in de uiterwaarden oude steenfabrieksterreinen en andere riviergebonden activiteiten. De IJssel zelf is een belangrijke scheepvaartroute voor beroeps- en recreatievaart. De oude IJsselarm bij Rheden wordt onder meer gebruikt voor recreatievaart en als ligplaats voor woonboten.

 

Probleemanalyse

Hoogwaterveiligheid: Veilige afvoer van water nu en in  de toekomst bevaarbaarheid

De veilige afvoer van rivierwater is de belangrijkste functie van het gebied. Als gevolg van klimaatverandering moet er rekening mee worden gehouden dat in de toekomst meer water via de IJssel moet kunnen worden afgevoerd. De dijken langs de rivier dienen hiervoor voldoende sterk en hoog  te zijn. Nieuwe inzichten geven aan dat dit voor de toekomst mogelijk onvoldoende het geval is, zowel op het gebied van de waterkerende hoogte als de stabiliteit (piping).

 

In het stroombed van de rivier (uiterwaarden) in het rivierklimaatpark IJsselpoort liggen op meerdere plekken obstakels zoals kaden, opgaande begroeiing en (hoogwatervrije) industrieterreinen. Door deze obstakels aan te passen of te verwijderen kan het rivierwater makkelijker worden afgevoerd wat resulteert in minder opstuwing en derhalve lagere hoogwaterstanden. Verlaging van de hoogwaterstanden kan bijdragen aan het verkleinen van de dijkversterkingsopgave.

 

Recreatieve beperkingen: toegankelijkheid en versnippering

Voor bewoners uit de vijf gemeentes is er weinig tot geen mogelijkheid om naar de rivier zelf toe te gaan. Vanuit Arnhem ontbreken de routestructuren volledig, de toegankelijkheid is zeer beperkt, deels door afrastering en eigendomssituaties. Vanuit de bedrijventerreinen IJsseloord II en De Beemd lopen werknemers vaak een rondje “op de dijk”, maar niet in de uiterwaarden zelf omdat dit niet mogelijk is. Ook bij Westervoort is het recreatief gebruik op de dijk en in de uiterwaarden niet geregeld. Het Rivierklimaatpark biedt momenteel vooral een panorama vanaf de dijken, de snelweg en vanaf de rivier. Het grondeigendom op de oevers is divers en het gebruik is niet afgestemd op bezoekers.

 

Versnipperde natuurwaarden: gebrek aan ruimte, aansluiting en uitwisseling

Het gebied is aangewezen als Vogelrichtlijngebied in het kader van Natura 2000. Op de daarvoor bestemde terreinen zijn natuurwaarden aanwezig. Deze liggen veelal versnipperd vanwege het verschillend landgebruik en huidige eigendomsstructuren. Zodoende is er weinig ruimte voor planten- en diersoorten om te migreren, zowel langs de rivier van zuid naar noord, als van oost naar west. Zo zijn de Veluwezoom en de Gelderse Poort van elkaar afgesneden, wat een belemmering vormt voor de ontwikkeling en uitwisseling van soorten, met name landdieren.

 

Economische ontwikkeling: behoud van werkgelegenheid en bevaarbaarheid van de rivier

Dankzij de ligging aan de rivier worden enerzijds kansen geboden voor buitendijkse bedrijvigheid (landbouw, steenfabricage, overslag en recreatiebedrijven) maar anderzijds worden de ontwikkelmogelijkheden juist door de rivier beperkt. Een veilige hoogwaterafvoer dient niet te worden belemmerd door bedrijfsmatige activiteiten. Ook andere belangen bv vanuit Natura 2000 kunnen beperkingen opleveren. Gezocht dient te worden naar een goede inrichting die zowel bijdraagt aan de waterveiligheid (en andere doelen) als aan de bedrijven een toekomstperspectief met behoud van werkgelegenheid biedt.

 

Op dit moment is de bevaarbaarheid van de rivier de IJssel in het rivierklimaatpark voldoende. Herinrichting van de uiterwaarden van de rivier kan leiden een verandering van het stromingspatroon en hiermee in een verandering van de sedimentatie en erosiegedrag van de rivier in en rond de vaargeul. Voorkomen moet worden dat ingrepen een negatief effect hebben op de bevaarbaarheid van de rivier.

Projectdoelstelling en –resultaat

 

De doelstelling van de verkenning Rivierklimaatpark IJsselpoort is te komen tot een integraal inrichtingsplan (voorkeursalternatief) wat een oplossing biedt voor de geschetste problematiek. Hiervoor zijn de volgende 4 opgaven geformuleerd. Versterking van de ruimtelijke kwaliteit wordt hierbij als overkoepelende opgave gezien:

 

1. Hoogwaterveiligheid:

2. Recreatie:

3. Natuur en waterkwaliteit:

4. Economie: